Najbliższe wydarzenia i ogłoszenia
Rogozino Inspiracje: Czy sztuczna inteligencja zabierze nam pracę?
Czy sztuczna inteligencja zabierze nam pracę? Dane z 2026 roku pokazują coś innego, niż się spodziewamy: AI na razie nie zwalnia ludzi masowo, ale coraz rzadziej wpuszcza do pracy młodych. Sprawdzamy badania ze Stanforda, raport NASK i Międzynarodowej Organizacji Pracy o Polsce oraz dane o ofertach dla juniorów, a na koniec dajemy trzy wskazówki, co z tym zrobić. Stan wiedzy: październik 2026. Obejrzyj na YouTube
W filmie
Kliknij czas, aby obejrzeć film od tego momentu.
- 0:00
Zwiastun
- 0:21
Ten film zrobiła AI
- 0:44
Złe pytanie, dobre pytanie
- 1:06
Ten strach ma dwieście lat
- 1:31
Kasjerzy i bankomaty
- 2:03
Co jest inaczej tym razem
- 2:30
Kanarki w kopalni
- 3:42
Wiedza z książki i wiedza z doświadczenia
- 4:11
Nie wszyscy badacze się zgadzają
- 5:15
A w Polsce?
- 5:44
Młode kobiety
- 6:10
Juniorzy w IT
- 7:07
Ostrożnie z wnioskami
- 7:40
Paradoks młodych
- 8:09
Co z tym zrobić?
- 8:22
Wskazówka 1: zbieraj doświadczenie
- 8:44
Wskazówka 2: AI jako wzmacniacz
- 9:20
Wskazówka 3: patrz, gdzie rośnie popyt
- 10:18
Czego nie wiemy
- 10:37
Jak powstał ten film
- 11:02
Twoje zdanie
Transkrypcja filmu
Pełny tekst z filmu.
0:00Zwiastun
Jedna oferta na dwadzieścia. Prawie połowa pracujących młodych kobiet wykonuje zawody narażone na wpływ sztucznej inteligencji. I kanarek, który przestał śpiewać. Wszyscy pytają, czy AI zabierze nam pracę. Sprawdziliśmy dane. Odpowiedź jest inna, niż myślisz.
0:21Ten film zrobiła AI
Tekst tego filmu powstawał z pomocą sztucznej inteligencji. Głos, który słyszysz, jest syntetyczny. Muzykę skomponowała maszyna. Część obrazów też. Jeszcze kilka lat temu do takiego filmu potrzebna byłaby cała ekipa. Dlatego pytanie z tytułu nie jest dla mnie teoretyczne. Czy sztuczna inteligencja zabierze nam pracę?
0:44Złe pytanie, dobre pytanie
Tylko że to pytanie jest trochę źle postawione. Z najnowszych badań wynika, że AI na razie nie wyrzuca ludzi z pracy masowo. Robi coś innego. Coraz rzadziej wpuszcza do niej nowych. Jeśli więc masz kilkanaście albo dwadzieścia kilka lat, ważniejsze jest inne pytanie. Czy AI zabierze ci pierwszą pracę?
1:06Ten strach ma dwieście lat
Zacznijmy od tego, że ten strach nie jest nowy. Ponad 200 lat temu w Anglii robotnicy nazywani luddystami niszczyli maszyny włókiennicze, bo bali się, że stracą przez nie zarobek. W latach 50. i 60. XX wieku modnym słowem była automatyzacja. Gazety i politycy ostrzegali, że maszyny w fabrykach zostawią bez pracy miliony ludzi.
1:31Kasjerzy i bankomaty
I co się stało? Praca nie zniknęła. Zmieniła się. Dobry przykład to bankomaty. W Stanach Zjednoczonych miały zastąpić kasjerów w bankach. A jednak przez długie lata liczba kasjerów nie spadła, a nawet nieco wzrosła, bo tańsze oddziały pozwoliły bankom otwierać nowe. Ale ta historia ma ciąg dalszy. Dziś, w czasach bankowości w telefonie, kasjer bankowy jest na liście zawodów, które znikają najszybciej. Zmiana przychodzi. Tylko czasem z opóźnieniem.
2:03Co jest inaczej tym razem
Jest jednak coś, co tym razem wygląda inaczej. Dawniej maszyny zastępowały głównie siłę mięśni. Sztuczna inteligencja przejmuje pracę umysłową. I zaczyna od zadań najprostszych. Notatka ze spotkania. Prosty kod. Tłumaczenie maila. Podsumowanie tabelki. A to są dokładnie te zadania, od których zawsze zaczynali stażyści i juniorzy. Na nich uczyło się zawodu.
2:30Kanarki w kopalni
Górnicy brali kiedyś do kopalni kanarka. Kiedy ptak przestawał śpiewać, wiedzieli, że w powietrzu jest gaz. Ekonomiści z Uniwersytetu Stanforda nazwali swoje badanie właśnie tak: „Kanarki w kopalni”. Sprawdzili dane o zatrudnieniu milionów Amerykanów z systemów płacowych, od końca 2022 roku, czyli od premiery ChatGPT, do połowy 2026. Porównali osoby w wieku od 22 do 25 lat w dwóch grupach zawodów. W zawodach mniej narażonych na AI ich zatrudnienie wzrosło o mniej więcej 10%. W zawodach najbardziej narażonych spadło o mniej więcej 11%. Zatrudnienie młodych w tych najbardziej narażonych zawodach jest dziś o około 19% niższe, niż gdyby rosło tak jak u rówieśników. To nie znaczy, że AI zabrała co piątą pracę. To różnica w tym, jak zatrudnia się młodych. U starszych, doświadczonych pracowników takiej luki nie ma. I ważne: badacze pokazują, że te zjawiska idą w parze, ale sami zaznaczają, że nie dowodzi to, iż jedyną przyczyną jest AI.
3:42Wiedza z książki i wiedza z doświadczenia
Dlaczego akurat młodzi? Badacze mają na to wyjaśnienie. AI świetnie radzi sobie z wiedzą, którą da się zapisać. Reguły, procedury, podręczniki. Dużo gorzej z wiedzą, która bierze się z doświadczenia. Z tego, że coś już widziałeś, zepsułeś i naprawiłeś. Początkujący ma głównie tę pierwszą wiedzę. Doświadczony pracownik ma obie. I właśnie dlatego to początkujący odczuwa zmianę jako pierwszy.
4:11Nie wszyscy badacze się zgadzają
Uczciwie trzeba jednak powiedzieć, że nie wszyscy badacze widzą to samo. Ekonomiści z Uniwersytetu Yale śledzą cały amerykański rynek pracy i jak dotąd nie znajdują wyraźnych skutków AI. Zastrzegają jednak, że to może się szybko zmienić, a ich dane są za słabe, żeby osobno zbadać najmłodszych pracowników. Badacze z Rezerwy Federalnej w Chicago sprawdzili lata od 2019 do 2024. W zawodach, w których AI najczęściej się przydaje, zatrudnienie w tym czasie wzrosło. A część firm zrzuca na AI zwolnienia, które mają zupełnie inne przyczyny. W 2025 roku w Stanach AI wskazano jako powód niecałych 5% ogłoszonych zwolnień. Te badania nie muszą sobie przeczyć. Cały rynek może być spokojny, a przy samym wejściu do pracy może już być tłoczno. Nazwy wszystkich badań widzisz na ekranie, a pełne źródła są w opisie filmu.
5:15A w Polsce?
A jak to wygląda w Polsce? NASK razem z Międzynarodową Organizacją Pracy policzyli to dla naszego rynku. Mniej więcej 30% miejsc pracy, czyli ponad 5 milionów, jest w jakimś stopniu narażonych na generatywną AI. W grupie najbardziej narażonej jest około 5% pracujących, czyli ponad 800 tysięcy osób. Ważne: narażenie nie oznacza, że praca zniknie. Oznacza, że najpewniej się zmieni.
5:44Młode kobiety
W tym raporcie jest liczba, o której prawie się nie mówi. Spośród pracujących kobiet w wieku od 15 do 24 lat prawie 48% ma zawód narażony na AI. Wśród młodych mężczyzn to około 23%. Skąd taka różnica? Kobiety częściej pracują w zawodach biurowych i administracyjnych. A te są na pierwszej linii zmian.
6:10Juniorzy w IT
Spójrzmy jeszcze na branżę, która przez lata była marzeniem wielu młodych ludzi. IT. Według raportu No Fluff Jobs ofert pracy w IT przybywa. W 2024 roku było ich o ponad 40% więcej niż rok wcześniej, a w 2025 znowu o ponad 40% więcej. Ale przybywa ich głównie dla doświadczonych. Udział ofert dla juniorów spadł z 8% w 2023 roku do nieco ponad 5% w 2025. To mniej więcej jedna oferta na dwadzieścia. Uwaga: to udział, a nie liczba. Z samego udziału nie wynika, że ofert dla juniorów jest mniej. Młodzi dostają po prostu coraz mniejszy kawałek rosnącego tortu. Rekruterzy cytowani w raporcie wymieniają kilka powodów: koszt szkolenia, ryzyko opóźnień w projektach i AI, które przejęło wiele podstawowych zadań.
7:07Ostrożnie z wnioskami
I tu mała lekcja czytania danych. W I kwartale 2026 roku bezrobocie wśród Polaków w wieku od 15 do 24 lat wyniosło 12,5%. Dla wszystkich pracujących i szukających pracy: 3,3%. Kusi, żeby powiedzieć: to przez AI. Ale bezrobocie najmłodszych zawsze jest kilka razy wyższe niż średnia. Tej liczby nie da się zrzucić na sztuczną inteligencję. Dlatego ostrożnie z prostymi wnioskami.
7:40Paradoks młodych
Jest w tym wszystkim paradoks. Młodzi są najlepiej przygotowani do pracy z AI. Według badania NASK w ciągu pół roku generatywnej AI w pracy używało 53% pracujących w wieku od 15 do 24 lat. Najwięcej ze wszystkich grup wiekowych. Młodzi należą też do największych optymistów. A jednocześnie prawie 40% z nich spodziewa się, że będzie musiało zmienić zawód.
8:09Co z tym zrobić?
Co więc z tym zrobić? Drabina kariery nie znika. Ale jej pierwszy szczebel jest dziś wyżej niż kiedyś. Trzeba na niego wejść inaczej. Z badań wynikają trzy wskazówki.
8:22Wskazówka 1: zbieraj doświadczenie
Pierwsza. Zbieraj doświadczenie, nie tylko wiedzę. Skoro AI przejmuje zadania oparte na wiedzy z podręcznika, twoją przewagą jest to, czego nie da się wyczytać. Praktyki, staże, prawdziwe projekty, wolontariat, praca z ludźmi. Im wcześniej, tym lepiej. Nawet jeszcze w szkole albo na studiach.
8:44Wskazówka 2: AI jako wzmacniacz
Druga. Używaj AI jako wzmacniacza, a nie zastępstwa. Badanie ze Stanforda pokazało też coś, o czym mało się mówi. Spadki zatrudnienia skupiają się w zawodach, w których AI zastępuje ludzi w zadaniach. Tam, gdzie AI raczej pomaga w pracy, zatrudnienie stoi w miejscu albo rośnie, zwłaszcza wśród doświadczonych. Wniosek, który z tego wyciągamy: warto być kimś, komu AI pomaga, a nie kimś, kogo zastępuje. Czyli umieć sprawdzić wynik, poprawić błąd i dodać coś od siebie.
9:20Wskazówka 3: patrz, gdzie rośnie popyt
Trzecia. Patrz, gdzie rośnie popyt. Światowe Forum Ekonomiczne szacuje, że do 2030 roku na świecie powstanie około 170 milionów miejsc pracy, a około 92 milionów zniknie. Ale uwaga: nowe miejsca pracy powstają gdzie indziej, w innych branżach i wymagają innych umiejętności. Ktoś, kto traci pracę, nie dostaje automatycznie jednej z nowych. Według tego samego raportu do 2030 roku zmieni się prawie 40% umiejętności potrzebnych w pracy. Najszybciej mają rosnąć zawody związane z danymi, AI i energią odnawialną. Najwięcej nowych miejsc na świecie ma powstać w tak zwanych zawodach pierwszej linii. To pracownicy rolni, kierowcy dostawczy, budowlańcy i sprzedawcy. Najszybciej mają znikać prace biurowe. Osoby wprowadzające dane, urzędnicy pocztowi i kasjerzy bankowi.
10:18Czego nie wiemy
I na koniec uczciwie. Nikt nie wie, jak będzie za 10 lat. Najnowsze badania mają rok, dwa lata. A technologia zmienia się szybciej. Ten film pokazuje stan wiedzy na jesień 2026 roku. Za rok część tych liczb może wyglądać inaczej.
10:37Jak powstał ten film
Wróćmy do początku. Przy tym filmie AI zrobiła to, co kiedyś robiłby stażysta. Pierwsze wersje tekstu, wyszukanie źródeł, głos, muzykę, część obrazów. Ale ktoś musiał wybrać temat. Postawić wymagania. Ocenić, co jest rzetelne. I wziąć odpowiedzialność za to, co tu słyszysz. Ta część pracy nie zniknęła.
11:02Twoje zdanie
A jak to wygląda u ciebie? Szukasz pierwszej pracy? Widzisz, że AI już zmienia twoją branżę? Napisz w komentarzu. Z waszych historii może powstać kolejny odcinek. Wszystkie źródła znajdziesz w opisie. Ten film powstał z pomocą sztucznej inteligencji, ale za jego treść odpowiada człowiek. Do zobaczenia.
